Μια συνάντηση με τον κομαντάντε Βίκτορ Ντρέκε και την Άνα Μοράλες

 

Μιλώντας με τον Βίκτορ Ντρέκε Κρους και τη σύντροφό του Άνα Μοράλες Βαρέλα συνειδητοποιούμε ότι δεν είναι απλά εκπρόσωποι της ‘πρώτης γενιάς’ – των πρωτεργατών της επανάστασης. Όπως μάχιμοι στάθηκαν σε κάθε αγώνα που ανέλαβε ο εργαζόμενος λαός της Κούβας εντός και εκτός συνόρων, έτσι και σήμερα.

Η συνάντηση έγινε με πρωτοβουλία δύο μελών της αντιπροσωπείας που συμμετέχουν στη συντακτική ομάδα των εκδόσεων Διεθνές Βήμα. Είχαμε πάρε στα χέρια μας το δεύτερο βιβλίο του Βίκτορ από τις εκδόσεις Pathfinder Press, Cuba y la guerra de independencia de Guinea-Bissau y Cabo Verde. La caída del último imperio colonial en África (Η Κούβα και ο πόλεμος της ανεξαρτησίας της Γουινέας-Μπισάου και του Πράσινου Ακρωτηρίου. Η πτώση της τελευταίας αποικιακής αυτοκρατορίας στην Αφρική). Θέλαμε να εκφράσουμε το ενδιαφέρον μας για μια ελληνική έκδοση. Ωστόσο η γνωριμία με τους δύο αυτούς compañeros αποδείχτηκε συγκλονιστική για όλους μας.

Στην αρχή ο Βίκτορ, μας είπε λίγα λόγια για την πρώτη του ανάμειξη στον επαναστατικό αγώνα. Σκοπός του, όπως μας είπε με το πλατύ του χαμόγελο, ήταν να ‘σπάσει τον πάγο’. Επίσης να εκφράσει ότι οι Κουβανοί δεν γεννήθηκαν ούτε επαναστάτες ούτε ήρωες, παρά πλάστηκαν από τα γεγονότα και από τη συμμετοχή τους σε έναν ξεσηκωμό των απλών ανθρώπων.  

Αριστερά, Κονγκό, 1965. Από αριστερά, ο Ντρέκε, ο Ραφαέλ Ζερκέρα και ο Τσε Γκεβάρα. Ο Τσε και 130 Κουβανοί διεθνιστές εθελοντές πολέμησαν στο πλευρό των Κονγκολέζων μαχητών εναντίον ενός βίαιου καθεστώτος που υποστηριζόταν από τις ΗΠΑ. Ο Ντρέκε ήταν ο υποδιοικητής της κουβανικής φάλαγγας. Δεξιά, Κονάκρι, Γουινέα, 1967. Ο Αμίλκαρ Καμπράλ (αριστερά) και άλλοι ηγέτες του κινήματος ανεξαρτησίας της Γουινέας-Μπισάου παρευρίσκονται σε εκδήλωση στην κουβανική πρεσβεία. Ο Ντρέκε (στο κέντρο) ήταν επικεφαλής των Κουβανών εθελοντών μαχητών που συνέβαλαν στον αγώνα ενάντια στην πορτογαλική κυριαρχία. Οι Κουβανοί διαδραμάτισαν αποφασιστικό ρόλο σε αυτόν τον αγώνα, ο οποίος οδήγησε στην ανεξαρτησία το 1974 και στην κατάρρευση ολόκληρης της πορτογαλικής αποικιακής αυτοκρατορίας.

Περιέγραψε την ένταξή του στον επαναστατικό αγώνα σε μικρή ηλικία στο Σαγουά λα Γκράντε. Γεννήθηκε το 1937 και στα 15 του χρόνια ξεκίνησε με την συμμετοχή του στην πρώτη συγκέντρωση διαμαρτυρίας που οργανώθηκε από τοπική ομάδα φοιτητών της Ομοσπονδίας Φοιτητών (FEU), ενάντια στο πραξικόπημα του Μπατίστα τον Μάρτη 1952 τις οποίες κατέστειλε βίαια ο στρατός. Αυτό παρά τις προειδοποιήσεις των γονιών του «να μην μπλέκεται» επειδή, αυτά τα πράγματα «δεν είναι για τους μαύρους – εμείς πάντα βρίσκουμε τον μπελά μας».

Η πρώτη του οργανωμένη συμμετοχή, όμως, ήρθε το 1954, όταν υπηρέτησε ως μαθητής γραμματέας της επαρχιακής οργάνωσης των κουβανικών συνδικάτων. Όταν ήταν μαθητής λυκείου, συμμετείχε στην υποστήριξη της ιστορικής απεργίας που πραγματοποιήθηκε το 1955 από 200.000 εργάτες στη ζάχαρη στην επαρχία Λας Βίγιας.

Ο Ντρέκε, συνομιλώντας με συνδικαλιστές, τόνισε ιδιαίτερα το σημαντικό ρόλο των εργατών και των συνδικάτων στην επανάσταση στην Κούβα αλλά και στη Γουινέα-Μπισάου και το Πράσινο Ακρωτήρι. Ο Ντρέκε ήταν επικεφαλής της διεθνής στρατιωτικής αποστολής της Κούβας που στήριξε τον ηρωικό αγώνα των εθνικοαπελευθερωτικών δυνάμεων κατά της πορτογαλικής αποικιοκρατικής επικυριαρχίας στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Εξήγησε  τον καθοριστικό ρόλο των συνδικάτων και των λαϊκών αγώνων στην επαναστατική διαδικασία στην Κούβα σε μια κατάσταση όπου υπήρχε μεγάλη ανεργία, χαμηλοί μισθοί, ρατσισμός, και διακρίσεις κατά των γυναικών.

Στην Κούβα το πιο ισχυρό συνδικάτο ήταν των εργατών γης, ειδικά των εργαζομένων στη ζάχαρη. Εκεί αναπτύχθηκε η ενότητα που τόνισε ότι ήταν καθοριστική και «γνωρίζαμε τι θέλαμε και τι κάνουμε». Από αυτούς τους εργάτες- συνδικαλιστές αναδείχθηκαν οι πρώτοι μαχητές κατά της δικτατορίας στην περιοχή του, μας εξήγησε. Ο επαναστατικός συνδικαλισμός έχει ως στόχο την πάλη για την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας. Αυτή είναι και η διαφορά μεταξύ του επαναστατικού συνδικαλισμού και του αναρχικού συνδικαλισμού. 

«Ξέρετε ότι ο πρώτος αγώνας για τον οποίο έγινε γνωστός ο Φιντέλ ήταν ένας αγώνας των εργατών;» Περιέγραψε τη φτωχή συνοικία Λα Τίμπα που βρισκόταν στην περιοχή όπου σήμερα υπάρχει η Πλατεία της Επανάστασης στην Αβάνα. Εκεί ζούσαν σε παράγκες, σε άθλιες συνθήκες, ως επί το πλείστων Μαύροι. Δούλευαν είτε ως υπηρέτες και υπηρέτριες στα σπίτια των πλουσίων είτε ως λιμενεργάτες. Όταν ο Μπατίστα προσπάθησε να τους διώξει από εκεί, τον αγώνα τους στήριξε νομικά ο νεαρός Φιντέλ που απέκτησε το όνομα La Timba. 

«Ο ένοπλος αγώνας δεν ήταν εξαρχής στις προθέσεις του Φιντέλ», μας είπε. Η βίαιη και αιματηρή καταστολή των λαϊκών αγώνων, όπως αυτή στο Λα Τίμπα οδήγησε αναπόφευκτα τον Φιντέλ στον ένοπλο αγώνα τη στιγμή που δεν υπήρχε άλλη επιλογή. Το ίδιο συνέβη και στην περίπτωση του [ηγέτη του αγώνα για την ανεξαρτησία της Γουινέα-Μπισάου] Αμίλκαρ Καμπράλ, μας λέει.

Το παράδειγμα του [ηγέτη του αγώνα για την ανεξαρτησία του Κογκό και πρώτου πρωθυπουργού της χώρας] Πατρίς Λουμούμπα είναι χαρακτηριστικό. Εδώ καταλαβαίνουμε ότι μας μιλά ο Ντρέκε, ο υπαρχηγός του Τσε στην αποστολή στο Κονγκό. «Μόλις σε μια ομιλία του έκανε λόγο για εθνική κυριαρχία οι Βέλγοι αποικιοκράτες οργάνωσαν μέσα σε δυο ώρες τη δολοφονία του. Καθοριστικό για μας στην Κούβα είναι η συνέχεια που υπάρχει σε επίπεδο ηγεσίας από τον Φιντέλ και μετά, πράγμα που δεν υπήρχε σε άλλες χώρες, και στην Αφρική οδήγησε στην παράλυση των απελευθερωτικών κινημάτων. Αγωνιστές και σε άλλες χώρες σήμερα θα οδηγηθούν να αναλάβουν την ένοπλη μάχη όταν δεν θα έχουν άλλη επιλογή. Αυτό δείχνει η ιμπεριαλιστική επέμβαση στη Βενεζουέλα ή οι παρεμβάσεις στο Μεξικό».

Σήμερα, μας λέει, «προετοιμαζόμαστε για την αντιμετώπιση μιας στρατιωτικής επέμβασης ή ακόμα και για μια στρατιωτική κατοχή της χώρας από τους ιμπεριαλιστές. Προετοιμαζόμαστε σύμφωνα με τη στρατηγική του ‘παλλαϊκού πολέμου’ που επεξεργάστηκε ο Φιντέλ κατά τη δεκαετία του 1980, όταν βρισκόμασταν αντιμέτωποι με άλλες προκλήσεις των ιμπεριαλιστών.» Πριν γινόταν μία ή δύο φορές το χρόνο, αλλά από τις αρχές της χρονιάς σε εβδομαδιαία βάση, ανά περιοχή. Κάθε Παρασκευή οργανώνεται η Μέρα Εθνικής Άμυνας στην οποία συμμετέχουν σε εθελοντική βάση όλοι όσοι είναι άνω των 18 ετών.[1]

«Έχουμε αναπτύξει καταφύγια και δομές στις γειτονιές, στους χώρους δουλειάς και στα πανεπιστήμια σε κάθε δήμο και περιφέρεια. Δεν θέλουμε τον πόλεμο με τις ΗΠΑ ούτε τον προκαλούμε. Αλλά προετοιμαζόμαστε να αντιμετωπίσουμε κάθε ενδεχόμενο». «Ακόμα κι εγώ, αν με καλέσουν θα πάω να πολεμήσω», είπε ο Ντρέκε αποχαιρετώντας μας. «Τα πόδια μου δεν με βαστάνε για να τρέξω, αλλά όπλο μπορώ να χειριστώ».

 

Άνα Μοράλες Βαρέλα

Η Άνα Μοράλες είναι ιστορική ηγέτιδα των Οργάνωσης Γυναικών Κούβας. Διηύθυνε την Κουβανική Ιατρική Αποστολή στη Γουινέα-Μπισάου (1985-1987) περίοδο κατά την οποία ήταν υπεύθυνη για την ίδρυση της πρώτης ιατρικής σχολής στη Γουινέα-Μπισάου, η οποία δωρίσθηκε από την Κούβα.[2] Μας γυρνά στη σημερινή πολιορκία που αντιμετωπίζει η Κούβα.

«Η βάση της ανάπτυξης είναι η ενέργεια», μας λέει. Χωρίς ρεύμα και μεταφορές, οι γυναίκες αντιμετωπίζουν μια κατάσταση χειρότερη και από την Ειδική Περίοδο».[3] Η κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη λόγω του αποκλεισμού, μας λέει, αλλά «ο λαός προσπαθεί να τα βγάλει πέρα και προσπαθεί να βρει λύσεις». Ποια είναι η κατάσταση για ανθρώπους που οι χώροι δουλειάς τους υπολειτουργούν λόγω έλλειψης καυσίμων; «Τον πρώτο μήνα έλαβαν ολόκληρο το μισθό τους, μετά μόνο το 60% του μισθού». Αλλά επί πλέον, «Δίχως ρεύμα δεν έρχεται και το νερό και δυσκολεύεσαι να μαγειρέψεις ή να κάνεις άλλες δουλειές. Οι γυναίκες όμως δεν μαγειρεύουν μόνο, αλλά βρίσκονται στη διοίκηση των νοσοκομείων, στην ηγεσία των συνδικάτων, των CDR και άλλων μαζικών οργανώσεων». Έχουν, δηλαδή, και πολλά καθήκοντα, αλλά και ευκαιρίες να αναζητήσουν συλλογικές λύσεις.

«Η συσσώρευση σκουπιδιών δημιουργεί θέματα υγείας», λέει, θίγοντας άλλο ένα φλέγον ζήτημα. Η αποκομιδή τους «δεν είναι μόνο λόγω έλλειψης καυσίμων αλλά και έλλειψης ανταλλακτικών· είναι παλιά τα οχήματα». «Προσπαθούμε να βρούμε λύσεις συλλογικά διαμέσου της αποκέντρωσης, τοπικά, σε επίπεδο δήμων» προσθέτει. Μας έδωσε το παράδειγμα μιας τοπικής πρωτοβουλίας στο δικό της δημοτικό διαμέρισμα, το Αταμπέι, στην Ανατολική Αβάνα.[4] Εκεί οι γείτονες βοηθούν «στο ξεχορτάριασμα, στην κομποστοποίηση στη συγκέντρωση ανακυκλώσιμων υλικών, μειώνοντας τον όγκο των σκουπιδιών». Εκτός από την καλλιέργεια ενός κοινοτικού λαχανόκηπου, υπάρχουν καλλιέργειες στις αυλές των σπιτιών και αλλού.  

Αυτή είναι μια δουλειά που γίνεται για την επιβίωση, αλλά αφορά και σε μια δουλειά ιδεολογική που διεξάγουν συνειδητά μαχητές  όπως ο Βίκτορ και η Άνα. «Οι ιμπεριαλιστές διεξάγουν μια καμπάνια ιδεολογικής υπονόμευσης χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης· στοχεύουν να επηρεάσουν ιδιαίτερα τη νεολαία». Ο συνδυασμός της δύσκολης κατάστασης στην Κούβα και της ιμπεριαλιστικής προπαγάνδας οδήγησε ένα σημαντικό κομμάτι της νεολαίας να εγκαταλείψει τη χώρα. «Προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την ιδεολογική επίθεση, αλλά με δυσκολία», μας λέει. Ο πληθυσμός κάθε άλλο παρά ζει μέσα σε στεγανά. «Στην Κούβα στις σχολές διδάσκονται οι ψηφιακές επιστήμες εδώ και χρόνια, και η νεολαία έχει δωρεάν ιντερνέτ».

Είναι ξεκάθαρο ότι οι αγωνιστές αυτοί έχουν πλήρη συνείδηση του μεγέθους των προκλήσεων. Τον εχθρό τον ξέρουν καλά και γνωρίζουν τις δυνατότητές του. Τον έχουν αντιμετωπίσει επανειλημμένα. Δεν μιλούν με στόμφο, αλλά σε τελευταία ανάλυση δεν τρέφουν καμία αμφιβολία για τις δυνατότητες των απλών ανθρώπων να ξεδιαλύνουν την πραγματικότητα από το ψέμα και να υπερασπίσουν την κοινωνία που έχουν χτίσει.

Μας έκανε όμως και ιδιαίτερη εντύπωση η έλλειψη μίσους ή πικρίας απέναντι στον λαό των ΗΠΑ. Υπάρχει και εκεί μια εργατική τάξη που αγωνίζεται για μια καλύτερη ζωή, μας λένε. «Και αυτοί οι άνθρωποι δεν συμφωνούν με όσα κάνει η κυβέρνησή τους, μην σας κάνει έκπληξη!». Μας εξηγούν ότι βρέθηκαν στις ΗΠΑ  το 2002, όταν είχε δημοσιευθεί το πρώτο βιβλίο του Βίκτορ, και οι εκδότες είχαν οργανώσει μια μεγάλη περιοδεία που περιλάμβανε 27 πανεπιστήμια. Και μας περιέγραψαν τη δίψα για πληροφόρηση και τη θετική υποδοχή που είχαν.

Η ανάρτηση αυτή βασίζεται στις σημειώσεις του Μπάμπη Μισαηλίδη και της Νατάσας Τερλεξή από συνάντηση που έλαβε χώρα 7 Απρίλη 2026 στα γραφεία του ICAP στην Αβάνα.

  

 

---

[1] Οι πιο πρόσφατη: 15/5 στο Πινάρ ντελ Ρϊο (https://www.radiocaribe.icrt.cu/2026/03/21/realizan-pineros-dia-nacional-de-la-defensa/) η αμέσως προηγούμενη στο Καμαγουέι (https://www.cadenagramonte.cu/noticias-de-camaguey/ejercicio-militar-granma-fortalece-la-defensa-territorial-y-nacional/)

[2] Επέστρεψε στη Δημοκρατία της Γουινέας και στη Δημοκρατία της Γουινέας-Μπισάου το 1995-97, διευθύνοντας ιατρικές εγκαταστάσεις και στις δύο χώρες.

[3] Με τη διάλυση των καθεστώτων στη Σοβιετική Ένωση και την Ανατολική Ευρώπη το 1990-91, κατέρρευσε το εξωτερικό εμπόριο της Κούβας. Η περίοδος που ακολούθησε χαρακτηρίστηκε ως «Ειδική περίοδος σε καιρό ειρήνης». Κατά τη δεκαετία του 1990 και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2000, η κυβέρνηση και ο λαός της Κούβας αντιμετώπισαν οξείες ελλείψεις και αυξημένη επιθετικότητα από τις ΗΠΑ, αλλά τελικά  μπόρεσαν να αντιστρέψουν με τη συσπείρωσή τους την οικονομική κατάρρευση και να επανέλθουν σε μια τροχιά  σχετικής ανάπτυξης.    

[4] https://themilitant.com/2025/03/15/ante-guerra-economica-de-eeuu-vecinos-en-la-habana-organizan-cultivos-y-limpieza/?lang=es