Πέντε πολιορκημένα νοσοκομεία

Ο Λάμπρος Κατσαρός μιλά για τις επισκέψεις της αποστολής σε πέντε νοσοκομεία της Αβάνας, 18 Απρίλη 2026

Θα σας μιλήσω για την αποστολή του φαρμακευτικού υλικού και για την κατάσταση όπως την είδαμε στα νοσοκομεία.

Είχαμε οκτώ βαλίτσες με φάρμακα οι οποίες –μέσα από τη δουλειά της Γιανέτ, των φαρμακοποιών και τη συμβολή πολλών άλλων ανθρώπων που κατάφεραν να μαζέψουν τα φάρμακα– ήταν γεμάτες ασφυκτικά. Σε σημείο που τα κουτιά με τα φάρμακα είχαν ανοιχθεί και είχε συνδυαστεί το φαρμακευτικό υλικό δύο κουτιών μέσα σε ένα ώστε να χωρέσουν όσο το δυνατόν περισσότερα. Η δύσκολη δουλειά της συγκέντρωσης και της συσκευασίας τους είχε ήδη γίνει από τους ανθρώπους του Proyecto Salud Cuba στην Αθήνα [Βλ. προηγούμενες αναρτήσεις σχετικά με την αποστολή.]

Στο αεροδρόμιο της Αβάνας έπρεπε να ανοίξουμε τις βαλίτσες και να γίνει ένας έλεγχος τυπικός. Εκεί συνειδητοποιήσαμε πόσο ασφυκτικά γεμάτες ήταν οι βαλίτσας, πόσα φάρμακα περιείχαν. Όταν τις ανοίξαμε ήταν τόσο καλά οργανωμένα τα πράγματα που μετά ήταν περίπου αδύνατο να τα ξαναχωρέσουμε. Τελικά καταφέραμε τα κλείσαμε τις βαλίτσες με πλαστική ταινία, και να τις κρατήσουμε κλειστές μέχρι να τις παραδώσουμε στους συναγωνιστές που τις μετέφεραν στα νοσοκομεία.

Δύο μέρες μετά την άφιξή μας πήγαμε να επισκεφθούμε τα νοσοκομεία αυτά. Και ευχαριστούμε πολύ το Proyecto Salud Cuba και τον Αμάδο ΡΙόλ του A Cuba Hay Que Quererla. Ευχαριστούμε αυτούς τους θαυμάσιους ανθρώπους που μας έδωσαν την ευκαιρία αυτή. Γιατί θα μπορούσαν κάλλιστα να είχαν παραδοθεί οι βαλίτσες και να μην είχαμε έρθει οι ίδιοι σε επαφή. Είμαστε ιδιαίτερα ευχαριστημένοι που μπορέσαμε να δούμε πού πήγαν αυτές οι βαλίτσες, σε ποια νοσοκομεία σε ποιους γιατρούς και πώς αξιοποιήθηκαν. Ευχαριστούμε πολύ για αυτή την εμπειρία.

Ξεκινήσαμε λοιπόν από το γενικό νοσοκομείο της Αβάνας το Calixto Garcia που είναι ταυτόχρονα και πανεπιστημιακό. Εκεί μας συνόδευσε ο συναγωνιστής Αμάδο Ριόλ Πέρες  και είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε με την διευθύντρια του νοσοκομείου και με νοσοκόμες με τις οποίες ανοίξαμε μαζί την πρώτη βαλίτσα. Αυτή ήταν η πρώτη μας επαφή με τα νοσοκομεία και με τους ανθρώπους τους, καθώς και με τις ελλείψεις που αντιμετωπίζουν καθημερινά. Η διευθύντρια στάθηκε πάνω από όλα με πολύ υπερηφάνεια στην ιστορία του συγκεκριμένου νοσοκομείου, που είναι το παλαιότερο, και κάποτε το μόνο, στην Κούβα.

Παράδοση στο νοσοκομείο Calixto Garcia. Αριστερά ο Αμάδο Ριόλ και δίπλα του η διευθύντρια του νοσοκομείου.

Συνάντηση στο Calixto Garcia.

Από εκεί πήγαμε στο ινστιτούτο ογκολογίας και ραδιολογίας. Ένα μεγάλο συγκρότημα για καρκινοπαθείς. Ειδικά εκεί πέρα τα φάρμακα όπως φαντάζεστε έπαιξαν πάρα πολύ σημαντικό ρόλο. Ειδικά τα φάρμακα για παιδιά με καρκίνο είναι σε έλλειψη. Πρόκειται για εξειδικευμένα φάρμακα τα οποία δεν παράγονται στην Κούβα και τα προμηθεύονται από τη διεθνή αγορά. Εντυπωσιαστήκαμε από την πρώτη στιγμή γιατί, όπως και στο Calixto Garcia, αντικρίσαμε ένα αποκλειστικά δημόσιο σύστημα υγείας το οποίο λειτουργούσε απίστευτα σε μια κατάσταση όπου δεν υπήρχε ρεύμα στη χώρα ούτε πετρέλαιο. Και όμως το νοσοκομείο είχε την πλήρη του λειτουργία. Είχε φως, είχε προσωπικό είχε κτηριακές εγκαταστάσεις σε καλή κατάσταση, κάτι που εμείς θα έλεγα δεν έχουμε συνηθίσει να το βλέπουμε εδώ πέρα.

Εκτός από τις δύο διευθύντριες, εκεί γνωρίσαμε μια ομάδα νέων γιατρών και νοσηλευτών που βοηθούσαν στη φροντίδα των καρκινοπαθών που βρίσκονται σε τελικά στάδια καρκίνου. Και αυτό ήταν ιδιαίτερα συγκινητικό. Μέσα από την ιδιαίτερη φροντίδα για τους ανθρώπους, ενήλικες και παιδιά, σε αυτή την κατάσταση καταλάβαινες την ανθρωπιά του συστήματος.

Στη συνέχεια επισκεφθήκαμε μια νευρολογική κλινική, στην οποία γίνεται εξειδικευμένη διαγνωστική δουλειά καθώς και χειρουργεία. Ο διευθυντής, νευροχειρουργός, μας μίλησε με πολύ όρεξη για το ιστορικό και τα επιτεύγματα της κλινικής. Εδώ έρχονται και οι σοβαρότερες περιπτώσεις από όλη την Κούβα, και η διακομιδή των ασθενών έχει επηρεαστεί έντονα από την έλλειψη καυσίμων. Είδαμε πάλι πόσο καλή ήταν η κατάστασή των χειρουργείων, αν και δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν όλα. Είναι τεράστιες οι δυσκολίες στις προμήθειες ανταλλακτικών και αναλώσιμων, ακόμα και όπου υπάρχει εξελιγμένη τεχνολογία. Αν το οποιοδήποτε μηχάνημα ή αντικείμενο έχει έστω και 10% τεχνολογία ΗΠΑ δεν μπορεί να εισαχθεί.  Μας εξήγησε πόσο η Κούβα έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να ασχοληθεί ειδικά στο θέμα της νευρολογίας, με έρευνες που έχουν ως στόχο την ανάπτυξη φαρμάκων και την αντιμετώπιση διάφορων νευρολογικών παθήσεων, όπως το Αλτζxάιμερ. Μείναμε άφωνοι με την πρόοδο που έχει γίνει σε αυτό το κομμάτι.

Παράδοση στο νοσοκομείο Manuel Fajardo. Ο Αμέδο Ριόλ, αριστερά, επιδεικνύει γέλη για τη διενέργεια υπερήχων που ήταν σε μεγάλη έλλειψη. Αριστερά του η διευθύντρια του νοσοκομείου.

Μετά, η τελευταία μας στάση με τον Αμάδο ήταν το πανεπιστημιακό νοσοκομείο Manuel Fajardo. Εκεί είδαμε και φοιτητές που κάνανε την πρακτική τους. Γνωρίσαμε την διευθύντρια, Δρ. Μίρτα Μιράντα Λέι, μαζί με τις άλλες υπεύθυνες. Μας είπαν ότι αυτό το νοσοκομείο, στην περίοδο του κόβιντ, λειτουργούσε περισσότερα από τα υπόλοιπα και φιλοξενούσε περισσότερους ασθενείς. Και ο ίδιος ο Αμάδο είχε νοσηλευτεί εκεί με κόβιντ. Ήταν πολύ συγκινημένος γιατί, όπως μας είπε, οφείλει τη ζωή του στη φροντίδα που του προσφέρθηκε εκεί.

Φωτογραφία από το FB του νοσοκομείου (https://www.facebook.com/HCQManuelFajardo/). Στιγμιότυπο από τη συμμετοχή του προσωπικού στη συγκέντρωση της Πρωτομαγιάς, 2026.Τρίτη από αριστερά είναι η Διευθύντρια. Το πανό γράφει: «Στην πατρίδα χέρια και καρδιά»..

Η διευθύντρια συμπλήρωσε ότι η Κούβα χρειάστηκε να αναπτύξει δικά της εμβόλια, γιατί δεν θα της τα πουλούσε κανείς. Μάλιστα όταν η εταιρεία από την οποία προμηθεύονταν αναπνευστήρες αγοράστηκε από κάποια εταιρεία των ΗΠΑ, βρέθηκαν και χωρίς αναπνευστήρες για τους σοβαρά άρρωστους με κόβιντ. Χρειάστηκε να εφεύρουν δικούς τους. 

Επίσης μας είπαν πως, την περίοδο του κόβιντ κάποια στιγμή είχαν πάρα πολλά περιστατικά, αλλά, δεν άφηναν κανέναν εκτός νοσοκομείου. Και στα γραφεία τους βάζανε ασθενείς, σε κάθε αίθουσα. Αυτό, πάλι, ήταν εντυπωσιακό για εμάς.

Εκεί γνωρίσαμε και δύο νεαρούς γιατρούς οι οποίοι δουλεύανε πολλές νυχτερινές βάρδιες. Ο Αμάδο τους είχε μια ιδιαίτερη συμπάθεια, γιατί λέει είναι απίστευτα δημιουργικοί και μας μίλησε για τις πατέντες που καταφέρνουν να βρίσκουν. Για παράδειγμα, μας είπαν ότι βρίσκαν έναν τρόπο να διχάζουν τους σωλήνες οξυγόνου, ώστε να καταφέρνουν από μία φιάλη να δίνουν οξυγόνο σε δύο ή περισσότερα άτομα.

Νοσοκομείο Manuel Fajardo, με νεαρούς γιατρούς.

Τέλος επισκεφτήκαμε το κέντρο κλινικών ερευνών της Αβάνας που είναι και νοσοκομείο πυρηνικής ιατρικής. Εκεί μας περίμενε ο διευθυντής Φελίπε Μπατίστα μαζί με άλλους δύο γιατρούς, έναν ουρολόγο και έναν παιδίατρο. Ο καρδιολόγος δεν κατάφερε να έρθει λόγω έλλειψης βενζίνης. Αρχικά μας έκαναν μια ξενάγηση στο χώρο, και ο Φελίπε μας έδειξε το PET σκάνερ που διέθετε η κλινική, ένα πολύ εξελιγμένο μηχάνημα. Όμως δεν λειτουργούσε λόγω της έλλειψης ραδιενεργού υλικού. Είχαν επηρεαστεί εκτός των άλλων και από τις περικοπές αεροπορικών πτήσεων προς το νησί. Έτσι δεν μπορούσαν να κάνουν απαραίτητες διαγνωστικές εξετάσεις. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για ασθενείς καρκινοπαθείς, και ιδιαίτερα παιδιά, όπου η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές.

Εκείνη τη στιγμή είχε πέσει και το ηλεκτρικό ρεύμα, και χρειάστηκε να μεταφερθούμε και σε μια άλλη αίθουσα, με παράθυρα, για να ανοίξουμε τις βαλίτσες και να δώσαμε το υλικό στους υπόλοιπους γιατρούς. Ο ουρολόγος ήταν ιδιαίτερα ευχαριστημένος με τους καθετήρες. Αυτά τα χρειαζόμασταν πάρα πολύ, μας είπε. Χωρίς καθετήρες οι ασθενείς ταλαιπωρούνται αφάνταστα. Μετά ήταν και ο παιδίατρος στον οποίο δώσαμε μάσκες οξυγόνου για παιδιά. Πρέπει να είναι πιο μικρές και δεν τις είχαν αυτές, και ήταν κι αυτός ιδιαίτερα χαρούμενος.

Είχαμε επίσης φέρει ένα γράμμα υπογεγραμμένο από τους εκπαιδευτικούς που βοήθησαν στη συγκέντρωση χρημάτων για να πληρώσουμε για τη μεταφορά των βαλιτσών. Το γράμμα διαβάστηκε στους γιατρούς και στο υπόλοιπο προσωπικό που είχε συγκεντρωθεί. Ο Φελίπε αργότερα (δείτε προηγούμενη ανάρτηση) μας έστειλε μια ευχαριστήρια επιστολή προς όλους τους συντελεστές του Proyecto Salud Cuba.

Ο διευθυντής Φελίπε Μπατίστα του Centro de Investigaciones Clinicas δείχνει το μηχάνημα PET scanner.

Συνάντηση με προσωπικό του Centro de Investigaciones Clinicas.

Γενικά, μέσα από όλα αυτά που σας είπα, αυτό που μας έμεινε είναι ότι είδαμε ένα σύστημα υγείας προετοιμασμένο για τα πάντα, έτοιμο από πλευράς ανθρώπινου δυναμικού να αντιμετωπίσει κάθε δύσκολη κατάσταση, να ψάξει να βρει οποιαδήποτε πιθανή λύση μπορεί, και που δεν αφήνει κανέναν άνθρωπο χωρίς φροντίδα. Όσο δύσκολη γίνεται η κατάσταση, προσπαθούν να σώσουν κάθε ζωή. Στις παρούσες όμως συνθήκες έχουν μείνει χωρίς φάρμακα και αναλώσιμα για τη δουλειά τους.

Λάμπρος Κατσαρός