Η δημιουργικότητα των εργαζομένων μέσα στην πολιορκία – Συνάντηση με εκπροσώπους κουβανικών συνδικάτων

 

Ο Παναγιώτης Κατσαρός μιλά για τις επισκέψεις της αποστολής σε πέντε νοσοκομεία της Αβάνας, 18 Απρίλη 2026

Ξεκινήσαμε αυτή την πρωτοβουλία ως εργαζόμενοι από το Ελευθέριος Βενιζέλος. Είχαμε πάρα πολλές συζητήσεις με φορείς και άτομα στην Κούβα, εγώ όμως θα σας μιλήσω για το κομμάτι το συνδικαλιστικό. Γιατί εκτός από την επίσκεψή μας στα νοσοκομεία όπου είχαμε να παραδώσουμε τα φάρμακα, ένα πολύ σημαντικό κομμάτι ήταν να μιλήσουμε με τον κόσμο, να κάνουμε συναντήσεις με συνδικαλιστές, να κάνουμε συναντήσεις με τα CDR (Επιτροπές Υπεράσπισης της Επανάστασης οργανωμένες ανά γειτονιά), για να δούμε πώς λειτουργεί αυτή τη στιγμή η κατάσταση στην Κούβα.

Θα ήθελα να πω αρχικά ότι μιλάμε πάντα για ένα σύστημα το οποίο θα το ζήλευε οποιοδήποτε κράτος στον κόσμο και στον πλανήτη, έτσι όπως λειτουργεί με την αλληλεγγύη και την υπερπροσπάθεια από όλους: Τους εργαζόμενους στα νοσοκομεία, και σε οποιοδήποτε άλλο χώρο εργασίας. Και αυτή τη στιγμή πλήττεται βάναυσα από το εμπάργκο.

Μιλάμε για μια χώρα που αυτή τη στιγμή δεν έχει πετρέλαιο, δεν έχει ρεύμα. Οπότε, όπως καταλαβαίνετε όλοι, σε μια χώρα που δεν έχει το πρώτο και βασικό πράγμα που απαιτείται για την παραγωγή, είναι ένα τεράστιο ζήτημα. Προσπαθήσαμε λοιπόν εμείς να αναδείξουμε, και να δούμε, την υπερπροσπάθεια που κάνουν αυτοί οι άνθρωποι, με αυτές τις συνθήκες που υπάρχουν αυτή τη στιγμή. Έτσι οργανώθηκε μια σειρά συναντήσεων σε πολλούς τομείς.

Ένας από αυτούς ήταν με την CTC, το κεντρικό συνδικάτο των εργαζομένων της Κούβας. Είχαμε ζητήσει από πριν να συναντηθούμε με εκπροσώπους από τα συνδικάτα ενέργειας, μεταφορών, νοσοκομείων. Τελικά είχαμε την τιμή να μας υποδεχθεί και ο πρόεδρος, ο Μιγκέλ Κολίνα Ροντρίγκες. Εκεί ξεκίνησε μια κουβέντα ανά τομέα, για να δούμε πρώτα τη δομή του συστήματος αυτή τη στιγμή, του εργατικού κινήματος, πώς λειτουργούν τα σωματεία. Ένα κομμάτι, βέβαια, είναι το τι γίνεται με τον ιδιωτικό τομέα ο οποίος έχει ξεκινήσει και υπάρχει, μέσω των ιδιωτικών επιχειρήσεων.

Συνάντηση στα γραφεία της CTC, Απρίλης 2026. Με το λευκό πουκάμισο ο προσωρινός πρόεδρός του, Μιγκέλ Κολίνα Ροντρίγες

Ήμασταν σε μια περίοδο που προσπαθούσαν να οργανώσουν και την Πρωτομαγιά, το οποίο ήταν πάρα πολύ δύσκολο εγχείρημα, γιατί δεν έχουν μεταφορικά μέσα ώστε να έρθει ο κόσμος. Προσπαθούσαν να βρουν κάποιες λύσεις –  πώς μπορεί να μαζευτεί ο κόσμος και να γιορτάσουν τη διεθνή μέρα των εργαζομένων.

Καταρχήν εξέφρασα τον θαυμασμό μας, γιατί εμείς σαν συνδικάτα στην Ελλάδα δεν μπορούμε να φτάσουμε τα συνδικάτα στην Κούβα σε καμία των περιπτώσεων. Εκεί μιλάμε ότι οι εργαζόμενοι έχουν το τιμόνι της χώρας ενώ εδώ οι εργοδότες έχουν το τιμόνι της χώρας – στη χώρα μας, και φυσικά στην Ευρώπη και παντού, παγκοσμίως. Για εμάς ήταν κάτι πάρα πολύ ωραίο το συναίσθημα να μαθαίνουμε και να ακούμε το τι ακριβώς συμβαίνει.

Μάθαμε ότι ο εργασιακός νόμος στην Κούβα, για να αλλάξει, έγιναν πολλαπλές συναντήσεις με τα ίδια τα συνδικάτα, τα οποία συμμετείχαν σε αυτές τις εργασιακές αλλαγές, για να συναποφασίσουν πώς θα προχωρήσουν και πώς θα λειτουργήσει το συνδικαλιστικό κίνημα και οι χώροι εργασίες. Ήταν κάτι πάρα πολύ σημαντικό και κάτι που λειτουργούσε για εμάς. Να αποφασίσουμε οι ίδιοι οι εργαζόμενοι για το μέλλον τους στη χώρα.

Μετά, μπήκαμε σε κάποιους τομείς πολύ σημαντικούς για εμάς, μιλώντας με τους εργαζόμενους που δουλεύαν στην ηλεκτροδότηση. Πρόκειται για ένα πολύ σοβαρό ζήτημα, καθώς γνωρίζουμε ότι υπάρχουν μεγάλες διακοπές ρεύματος στη Κούβα. Αυτοί οι άνθρωποι κάνουν υπεράνθρωπες προσπάθειες για να βελτιώσουν και να επισκευάζουν διαρκώς τα συστήματα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Μας μίλησαν για την υπερπροσπάθεια που κάνουν για να κρατάνε σε λειτουργία τα μηχανήματα. Τα μηχανήματα χαλάνε και δεν υπάρχουν ανταλλακτικά. Έχουν αναπτύξει διάφορες πατέντες όπως σε όλους τους τομείς. Δηλαδή, η κουβέντα που επικράτησε εκεί γενικά ήτανε ότι προσπαθούμε με τις συνθήκες αυτές που υπάρχουν να γίνουμε δημιουργικοί.

Δηλαδή άνθρωποι με τις χειρότερες συνθήκες που θα μπορούσε να έχει μια χώρα, όπου τους έχουν κόψει το πετρέλαιο, προσπαθούν να γίνουν δημιουργικοί, όχι μόνο για να επιβιώσουν αλλά και για να βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσής τους εκεί..

Μετά μιλήσαμε για το κομμάτι των μεταφορών με συναδέλφους που ήταν και στον χώρο το δικό μας. Τώρα θα πείτε, από τη στιγμή που δεν υπάρχει πετρέλαιο, για ποιες μεταφορές να συζητήσουμε; Και όμως, με αυτά που έχουν προσπαθούν να παράξουν το μέγιστο δυνατό μεταφορικό έργο.

Μας έδωσαν επίσης ένα παράδειγμα για τους εργαζόμενους τους αντίστοιχους, που όπως εμείς εργαζόμαστε στο αεροδρόμιο. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν πολλές πτήσεις. Δεν υπάρχει καύσιμο ανεφοδιασμού των αεροπλάνων.

Υπάρχει όμως και προσωπικό το οποίο δεν μπορεί να μεταφερθεί, γιατί καθώς το αεροδρόμιο είναι έξω από την πόλη της Αβάνας, οπότε είναι δύσκολη η μεταφορά τους. Και προσπαθούν εκεί να βρουν στους εργαζόμενους κάποια καταλύματα, να μπορούν να μένουν κάπου κοντά. Παράλληλα, όσοι μένουν κοντά αλλά δεν έχουν αντικείμενο, να καλλιεργούν κάποια χωράφια γύρω από τον αερολιμένα, ώστε να μπορούν να παράγουν τρόφιμα, να βγάζουν κάποιες καλλιέργειες για να μπορούν και αυτοί να επιβιώσουν, αλλά και να βοηθήσουν στο σύνολο.

Οι άνθρωποι πάνω σε αυτή τη βάση πολεμάνε καθημερινά πώς να γίνουν πιο δημιουργικοί. Αυτή είναι η κατάλληλη λέξη, πώς θα γίνουν καθημερινά πιο δημιουργικοί για να μπορέσει να αντέξει η χώρα μέσα σε αυτή την κρίση.

Για το θέμα της υγείας, όπως μας είπε και ο Λαμπρος, μιλήσαμε με την πρόεδρο του συνδικάτου των εργαζομένων στην υγεία. Εννοείται ότι και αυτή μας είπε για τις ελλείψεις. Το μόνο που θα μπορούσα να πω πάνω σε αυτό βγαίνει και σαν γενική εικόνα: είναι η αλληλεγγύη που υπήρχε μεταξύ των ανθρώπων και η όρεξη για να βοηθήσουν, να μην το βάλουν κάτω, και να τα καταφέρουν, να προσπαθήσουν με αυτές τις συνθήκες να επιβιώσουν. Δεν έχω να πω κάτι άλλο, αλλά το σημαντικότερο πράγμα ήταν ότι υπήρχε η έννοια, η αλληλεγγύη, τους ενδιέφερε από τα νοσοκομεία, από τις μεταφορές, πώς θα βοηθήσει ο ένας τον άλλον.

Βέβαια φύγαμε στεναχωρημένοι από την Αβάνα βλέποντας μια κατάσταση εκεί που αντιμετωπίζει ο κόσμος, γιατί το ζήσαμε κι εμείς που μείναμε εκεί εννέα μέρες. Δεν είχαμε ρεύμα, και λέγαμε πολλές φορές «σήμερα θα κάνουμε μπάνιο;», γιατί άμα δεν έχει ρεύμα δεν έρχεται και το νερό,  «θα φορτίσουμε τα κινητά μας, τι θα κάνουμε από όλα αυτά, τι θα προλάβουμε και ποια ώρα θα το κάνουμε». Και κάποια στιγμή καθόμασταν και λέγαμε, «εμείς μετά από εννέα μέρες θα φύγουμε, οι άνθρωποι εδώ πέρα θα εξακολουθούν να ζούνε με αυτό το πρόβλημα». Φύγαμε όμως και γεμάτοι θαυμασμό και αισιοδοξία για τον κόσμο που είδαμε.

Παρ’ όλα αυτά, και όσο τα μέσα μαζικής ενημέρωσης δεν ενημερώνουν και δεν δίνουν την εικόνα την πραγματική το τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή στην Κούβα. Δίνουν την εικόνα του αποτυχημένου κράτους όπου ο κόσμος είναι έτοιμος ανά πάσα στιγμή να ξεσπάσει σε διαμαρτυρίες.

Βέβαια δυσανασχετεί ο κόσμος, αλλά σε έναν βαθμό τον οποίο προσπαθούν να το ξεπεράσουν, να δούνε τι μπορούν να κάνουν την επόμενη μέρα, πώς μπορούν να αντιμετωπίσουν όλο αυτό το πρόβλημα που υπάρχει.

Τελειώνοντας, πριν τις ερωτήσεις, θέλω να μιλήσω για το Proyecto Salud Cuba. Αυτό το εγχείρημα είναι άξιο συγχαρητηρίων προς όλους που κατάφεραν να μαζέψουν αυτά τα φάρμακα που πήραμε μαζί μας για το σύστημα υγείας της χώρας. Είναι κάτι που μπορεί να δώσει και σε εμάς, που δεν το ζούμε στη χώρα μας, το συναίσθημα αυτό το τόσο δυνατό. Είναι κάτι πολύ σημαντικό να έρθει και σε εμάς, δηλαδή να το νιώσουμε και να το καταλάβουμε και να το πάμε παραπέρα.

Γιατί ο ένας λόγος που πήγαμε ήταν να φέρουμε τα φάρμακα, η δεύτερη αποστολή μας ήταν να δούμε και να μάθουμε ακριβώς το τι γίνεται για να το μεταφέρουμε στον κόσμο εδώ, να καταλάβει ο κόσμος πραγματικά τι συμβαίνει εκεί και πόσο σημαντικό είναι αυτή τη στιγμή να βοηθήσουμε την Κούβα. Σας ευχαριστώ πολύ.

Παναγιώτης Κατσαρός